Toksyna botulinowa - nadpotliwość

Pocenie się jest naturalną reakcją organizmu chroniącą go przed przegrzaniem. Zdarza się jednak, że ciało produkuje zbyt wiele potu, powodując dyskomfort i utrudniając codzienne funkcjonowanie. Osoby z nadpotliwością często czują się niepewne i zakłopotane w kontaktach towarzyskich, gdyż bywają postrzegane przez otoczenie jako zaniedbujące higienę osobistą. Ponadto nadmierna potliwość to problem nie tylko estetyczny. Ze względu na przewlekłą wilgoć skóra ulega osłabieniu i jest podatna na infekcje bakteryjne i grzybicze. Nadpotliwość może przyczynić się też do wystąpienia chorób paznokci, zmian wypryskowych na skórze oraz zaostrzyć choroby przewlekłe, np. łuszczycę. 

Pocenie się jest naturalnym procesem zachodzącym w każdym organizmie, natomiast nadpotliwość to schorzenie, które kwalifikuje się do leczenia. Wyróżniamy nadpotliwość: 

  1. pierwotną – uwarunkowaną genetycznie, najczęstszą,
  2. wtórną – spowodowaną innymi chorobami ogólnoustrojowymi lub lekami.

Pierwotna nadpotliwość dotyczy najczęściej dłoni i podeszw stóp (około 60% Pacjentów) oraz dołów pachowych (30-40% Pacjentów). Skuteczną metodą leczenia nadpotliwości pierwotnej są miejscowe iniekcje toksyny botulinowej (botoksu). Natomiast w przypadku nadpotliwości wtórnej postępowaniem z wyboru jest leczenie choroby ogólnoustrojowej lub zaprzestanie przyjmowania leków, które ją wywołują.

Toksyna botulinowa całkowicie blokuje gruczoły potowe w obszarze poddanym leczeniu i uwalnia od dokuczliwej nadpotliwości na okres 4-10 miesięcy. Czas utrzymywania się efektów jest indywidualny i zależy od wielu czynników, ale powtarzanie zabiegów pozwala na wydłużenie tego okresu.

Toksyna botulinowa jest zalecana w leczeniu nadpotliwości pierwotnej w następujących obszarach ciała:

  • – okolice pach
  • – dłonie,
  • – stopy,
  • – plecy,
  • – twarz,
  • – głowa.

W przypadku zabiegu na dłoniach i stopach mankamentem może być jego bolesność. O ile pachy, czoło czy plecy można łatwo znieczulić specjalnym kremem, o tyle ręce i stopy bolą nawet znieczulone. To dlatego, że skóra we wnętrzu dłoni i na podeszwach stóp jest twarda i krem znieczulający słabo przez nią przenika, a w dodatku trzeba się jeszcze przez nią przebijać igłą. A wkłuć jest dużo, nawet do 50 na jedną kończynę. Dlatego na 2 dni przed zabiegiem na stopach warto wykonać peeling stóp, a najlepiej profesjonalny pedicure. To zmiękczy skórę i ułatwi wnikanie kremu znieczulającego.

Jednak przed wdrożeniem jakiegokolwiek leczenia należy zasięgnąć porady lekarza, aby wykluczyć choroby ogólnoustrojowe mogące być przyczyną nadpotliwości

DLA KOGO?

Z zabiegu może skorzystać każda osoba dorosła z nadpotliwością pierwotną, u której nie stwierdza się przeciwwskazań (wymienione poniżej).

KLASYFIKACJA PRODUKTÓW I UPRAWNIENIA DO WYKONYWANIA ZABIEGÓW

Każdy preparat toksyny botulinowej dostępny w Unii Europejskiej jest zarejestrowany jako lek i jest wydawany tylko na receptę. Może być podawany wyłącznie przez lekarza posiadającego odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie w zakresie takiego leczenia. Informacja ta jest zawarta w Charakterystyce Produktu Leczniczego każdego z leków w akapicie zatytułowanym „Sposób podawania”. Charakterystyki Produktów Leczniczych są powszechnie dostępne w internecie, ponadto na prośbę Pacjenta możemy je udostępnić podczas wizyty.

Wskazania

  1. Wskazaniem do wykonania zabiegu jest nadpotliwość pierwotna następujących obszarów ciała:

    1. okolicy pach,
    2. dłoni,
    3. stóp,
    4. pleców
    5. twarzy,
    6. głowy.

PRZECIWWSKAZANIA BEZWZGLĘDNE

  1. 1. Stosowanie niektórych leków – należy je odstawić na 10-14 dni przed zabiegiem:
    – aminoglikozydy (streptomycyna, gentamycyna, amikacyna, knamycyna) – nasilają działanie BTX
    – aminochinolony (chlorochina, hydroksychlorochina) – osłabiają działanie BTX
    – D-penicylamina (Cuprenil) – nasila działanie BTX
    – Cyklosporyna – osłabia działanie BTX
    – tubokuraryna, pankuronium, galamina – nasilają działanie BTX
    – sukcynylocholina – nasila działnie BTX
    – linkomycyna, tetracyklina, polimyksyna
    2. Zaburzenia przewodnictwa nerwowo-mięśniowego (myastenia gravis, zespół Lamberta-Eatona).
    3. Inne schorzenia o podłożu nerwowo-mięśniowym.
    4. Nadwrażliwość na składniki preparatu – na kompleks neurotoksyny botulinowej typu A lub którykolwiek z pozostałych składników (np. na białko albuminę).
    5. Infekcje skóry w obszarze zabiegowym.
    6. Ciąża, laktacja

PRZECIWWSKAZANIA WZGLĘDNE

  1. Zaburzenia krzepnięcia
  2. Stosowanie leków antykoagulacyjnych
  3. Po zabiegach chirurgicznych (2-4 tygodnie)
  4. Zabieg w obrębie dłoni nie powinien być wykonywany u osób, których praca wymaga bardzo precyzyjnych ruchów rękoma lub siły mięśniowej (np. zegarmistrz, pianista, tenisista), ponieważ może dojść do czasowego osłabienia mięśni ręki.

PRZYGOTOWANIE DO ZABIEGU

Przed wykonaniem zabiegu wskazane jest określenie przyczyny nadpotliwości. W tym celu najlepiej zgłosić się na konsultację lekarską jeszcze na etapie planowania zabiegu. Lekarz zbierze wywiad, zbada fizykalnie i zleci badania dodatkowe, co pozwoli na wykluczenie chorób ogólnoustrojowych i innych czynników mogących powodować nadpotliwość wtórną. Lekarz ustali również, czy nie występują inne przeciwwskazania do zabiegu oraz poinformuje Pacjenta o przebiegu i efektach procedury oraz o potencjalnych działaniach niepożądanych. Zostanie założona dokumentacja medyczna.

Na 2 dni przed zabiegiem na stopach warto wykonać peeling stóp, a najlepiej profesjonalny pedicure. To zmiękczy skórę i ułatwi wnikanie kremu znieczulającego.

Po zakończeniu zabiegu leczenia nadpotliwości pach należy założyć świeżą koszulkę / bluzkę, stóp – świeże skarpetki, a dłoni – czyste, bawełniane rękawiczki kosmetyczne. Dlatego Pacjenci są proszeni o zabranie ze sobą na zabieg potrzebnych elementów garderoby.

PRZEBIEG ZABIEGu

Przed zabiegiem wykonujemy próbę Minora (test jodowo-skrobiowy) celem dokładnego umiejscowienia fragmentu skóry odpowiedzialnego za nadpotliwość. W tym celu nanosimy jodynę na skórę obszaru poddawanego leczeniu, a następnie posypujemy ją mąką ziemniaczaną. Obszary najbardziej wrażliwe na pocenie w szybkim czasie ulegają zaczernieniu. Następnie po oczyszczeniu, znieczuleniu i dezynfekcji skóry ostrzykujemy te obszary toksyną botulinową.

Zastosowanie miejscowego znieczulenia jest konieczne, szczególnie w trakcie zabiegu na dłoniach i stopach. Krem znieczulający nakłada się na leczony obszar na 30-40 min przed zabiegiem. Dodatkowo w trakcie zabiegu stosowane jest chłodzenie miejsca wkłucia chlorkiem etylu, co również zmniejsza odczucia bólowe.

Sam zabieg trwa około 30-40 minut, ale dodatkowo należy uwzględnić czas potrzebny na wykonanie próby Minora i znieczulenie.

Przebieg zabiegu zostaje opisany przez lekarza w dokumentacji medycznej Pacjenta.  

REKONWALESCENCJA I POSTĘPOWANIE POZABIEGOWE

Po zakończeniu zabiegu leczenia nadpotliwości należy założyć świeże ubranie:

  • – w przypadku pach – świeżą koszulkę / bluzkę,
  • – stóp – świeże skarpetki,
  • – dłoni – czyste, bawełniane rękawiczki kosmetyczne.

Dlatego Pacjenci są proszeni o przyniesienie ze sobą na zabieg potrzebnych elementów garderoby.

Znieczulenie dłoni lub stóp może zmniejszyć zdolności motoryczne, dlatego lepiej nie prowadzić pojazdów przez kilka godzin po zabiegu.

Zabieg nie wymaga szczególnego okresu rekonwalescencji, jednak należy utrzymywać leczoną okolicę w czystości i jej nie drażnić, np. przez dobę po ostrzykiwaniu rąk nie głaskać zwierząt i nie wykonywać rękami intensywnych prac fizycznych (np. mycie okien, pranie ręczne, itp.)  Przez 1-2 doby po zabiegu należy unikać przegrzewania okolic zabiegowych, zrezygnować z korzystania z sauny, basenu i ćwiczeń fizycznych.

Efekty leczenia

Efekty terapii można zauważyć już po kilku dniach, ale na pełne rezultaty należy poczekać 2-3 tygdonie, po których odbywa się wizyta kontrolna w celu ponownego przeprowadzenia testu Minora oraz ewentualnego dostrzyknięcia leku.

Terapia toksyną botulinową blokuje nadpotliwość na okres 4-10 miesięcy. Czas utrzymywania się efektów jest indywidualny i zależy od wielu czynników. Powtarzanie zabiegów pozwala na wydłużenie tego efektu. Zależnie od potrzeb najlepiej powtarzać zabieg raz na 6-12 miesięcy.

zabieg wykonuje

Anna Bacewicz-Młynarkiewicz, lekarka medycyny estetycznej i rodzinnej.